Urlopy tacierzyński i ojcowski różnią się zarówno długością, jak i zasadami przyznawania[1]. Jednak od 2026 roku wprowadzone zostaną dodatkowe 9 tygodni urlopu przeznaczone wyłącznie dla ojców. Urlop tacierzyński, będący częścią macierzyńskiego, wymaga zgody matki i może trwać do 6 tygodni. Natomiast ojcowski urlop, obejmujący 14 dni, nie jest uzależniony od decyzji matki. Wprowadzenie nowych regulacji ma zachęcić ojców do większego zaangażowania w życie rodzinne oraz wspierać równouprawnienie w pracy zawodowej[1].
Czym jest urlop tacierzyński?
Urlop tacierzyński to potoczna nazwa części urlopu macierzyńskiego, którą może wykorzystać ojciec dziecka[3]. Mimo że w Kodeksie Pracy nie ma tego określenia, stał się on powszechny, by zwrócić uwagę na czas, jaki ojcowie mogą poświęcić noworodkowi. Dzięki temu urlopowi ojcowie mają okazję aktywnie zaangażować się w opiekę nad dzieckiem, co wzmacnia więzi rodzinne[3]. Dodatkowo umożliwia on matkom szybszy powrót do pracy.
W Polsce po narodzinach dziecka matka obowiązkowo korzysta z 14-tygodniowego urlopu macierzyńskiego. Jednak może przekazać pozostałą część ojcu. W rezultacie urlop tacierzyński trwa 6 tygodni, co pozwala ojcom w pełni wcielić się w rolę opiekuna.
Komu przysługuje urlop tacierzyński?
Urlop tacierzyński jest dostępny dla ojców zatrudnionych na umowę o pracę, pod warunkiem, że matka dziecka ma prawo do urlopu macierzyńskiego i zdecyduje się przekazać jego część ojcu. Jednak również ojcowie prowadzący własną działalność gospodarczą lub zatrudnieni na umowę zlecenie mogą skorzystać z tego urlopu, pod warunkiem, że opłacają składkę chorobową.
Urlop tacierzyński nie przysługuje, gdy matka dziecka jest bezrobotna lub nie ma prawa do urlopu macierzyńskiego[5]. W takich przypadkach ojciec nie może skorzystać z tego urlopu. Co więcej, urlop ten jest płatny, a pracodawca nie ma prawa zwolnić pracownika będącego na urlopie, chyba że firma ogłosi upadłość.
Wniosek o urlop tacierzyński – jak i kiedy złożyć?
Aby starać się o urlop tacierzyński, ojciec powinien:
- przedłożyć pisemne podanie swojemu pracodawcy co najmniej dwa tygodnie przed planowanym rozpoczęciem urlopu,
- współpracować z matką dziecka, która musi powiadomić swoje miejsce pracy o przekazaniu części swojego urlopu macierzyńskiego ojcu,
- dołączyć skrócony odpis aktu urodzenia dziecka,
- dołączyć oświadczenie matki,
- dołączyć dokument od pracodawcy matki potwierdzający jej rezygnację z części urlopu,
- dołączyć wymagane formularze ZUS-3, ZUS Z-3b lub ZUS Z-3a.
Ważne jest, aby cały wniosek, wraz z odpowiednimi dokumentami, został złożony na czas, co jest niezbędne do uzyskania urlopu tacierzyńskiego.
Rola umowy o pracę w przyznawaniu urlopu tacierzyńskiego
Umowa o pracę ma fundamentalne znaczenie dla uzyskania urlopu tacierzyńskiego, który przysługuje wyłącznie ojcom zatrudnionym na jej podstawie[7]. Dzięki temu rozwiązaniu pracownik może skorzystać z płatnego wolnego, aby opiekować się dzieckiem. Dodatkowo, umowa zapewnia ochronę przed zwolnieniem podczas tego okresu, z wyjątkiem sytuacji, gdy firma ogłosi upadłość.
Wymiar i czas trwania urlopu tacierzyńskiego
Urlop tacierzyński zazwyczaj obejmuje 6 tygodni i stanowi część urlopu macierzyńskiego, z którego matka rezygnuje na rzecz ojca. Ojciec zaczyna ten okres po 14-tygodniowym obligatoryjnym urlopie macierzyńskim matki. Jednak długość tego urlopu może się wydłużyć, jeśli podczas narodzin przyjdzie na świat więcej dzieci.
Na przykład, w przypadku:
- bliźniaków wynosi on 17 tygodni,
- trojaczków jest to 19 tygodni,
- jeśli urodzą się czworaczki, to trwa 21 tygodni.
Dzięki tej elastyczności ojcowie mogą aktywnie uczestniczyć w życiu rodzinnym, dostosowując się do potrzeb nowej sytuacji.
Jak długo trwa urlop tacierzyński w zależności od liczby dzieci?
Długość urlopu tacierzyńskiego różni się w zależności od liczby dzieci narodzonych podczas jednego porodu:
- jedno dziecko – 6 tygodni,
- bliźnięta – 17 tygodni,
- trojaczki – 19 tygodni,
- czworo dzieci – 21 tygodni,
- pięcioro lub więcej dzieci – 23 tygodnie.
Takie elastyczne rozwiązanie pozwala lepiej dostosować się do potrzeb większych rodzin.
Czy urlop tacierzyński jest płatny?
Urlop tacierzyński jest finansowany, co oznacza, że ojciec korzystający z niego dostaje zasiłek w wysokości 100% przeciętnego wynagrodzenia z ostatniego roku[10]. Wysokość tej kwoty opiera się na średnich zarobkach z 12 miesięcy poprzedzających urlop. Świadczenie to jest wypłacane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS), a nie bezpośrednio przez pracodawcę. Dzięki temu ojcowie mają możliwość cieszenia się płatnym czasem wolnym, co zapewnia rodzinie stabilność finansową.
Różnice między urlopem tacierzyńskim a ojcowskim
Urlop tacierzyński i ojcowski różnią się długością oraz zasadami[1]. Tacierzyński, będący częścią macierzyńskiego, trwa maksymalnie 6 tygodni i wymaga zgody matki na przekazanie części jej urlopu[2]. Natomiast ojcowski obejmuje 14 dni i jest niezależny od decyzji matki[2]. Można go podzielić na dwie części, z których każda musi trwać co najmniej tydzień, a skorzystać z niego można do ukończenia przez dziecko 24 miesiąca życia. Istotną różnicą jest to, że ojcowski można brać równocześnie z macierzyńskim, co nie jest możliwe w przypadku tacierzyńskiego.
Obydwa urlopy zapewniają zasiłek w wysokości pełnego wynagrodzenia, a do ich uzyskania potrzebna jest umowa o pracę lub opłacanie składek chorobowych.
Korzyści z urlopu tacierzyńskiego dla ojców
Urlop tacierzyński niesie ze sobą wiele zalet dla mężczyzn[11]. Ojcowie mają okazję aktywnie uczestniczyć w opiece nad dzieckiem, co wzmacnia ich więź emocjonalną z maluchem. Badania pokazują, że zaangażowani ojcowie lepiej rozumieją się z dziećmi w późniejszych latach. Sprawiedliwy podział obowiązków domowych zwiększa satysfakcję z życia rodzinnego i redukuje stres. Dzięki temu urlopowi, ojcowie lepiej pojmują potrzeby swojego dziecka, co poprawia ich pewność siebie jako rodziców. Co więcej, taki urlop wspiera matki w powrocie do pracy, sprzyjając równouprawnieniu.
Aktywny udział ojca w opiece nad dzieckiem
Zaangażowanie ojca w opiekę nad dzieckiem podczas urlopu tacierzyńskiego odgrywa kluczową rolę w budowaniu relacji rodzinnych. Już od pierwszych chwil życia malucha, obecność taty sprzyja nawiązywaniu silnych więzi emocjonalnych. Badania wskazują, że taka aktywność ułatwia w przyszłości lepsze zrozumienie potrzeb dziecka. Urlop tacierzyński daje ojcom możliwość spędzania większej ilości czasu z potomkiem, co wspiera zrównoważony podział rodzicielskich obowiązków[11]. W efekcie ojcowie nabierają większej pewności siebie w roli rodzica, a ich zaangażowanie przynosi korzyści całej rodzinie.
Równy podział obowiązków rodzicielskich
Równy podział obowiązków związanych z rodzicielstwem stanowi kluczowy aspekt współczesnego życia rodzinnego. W tym kontekście urlop tacierzyński ma niebagatelne znaczenie. Pozwala on ojcom aktywnie angażować się w opiekę nad dzieckiem, co sprzyja kształtowaniu silnych więzi rodzinnych. Takie zaangażowanie umożliwia lepsze zrozumienie potrzeb najmłodszych i wspiera harmonijny rozwój całej rodziny.
Kiedy obydwoje rodzice biorą czynny udział w codziennym życiu dziecka, obowiązki domowe rozkładają się bardziej równomiernie.
Taki podział wpływa pozytywnie na relacje w rodzinie oraz samopoczucie wszystkich jej członków. Urlop tacierzyński daje ojcom szansę wspierania matek w ich powrocie do życia zawodowego, co przyczynia się do większej równości na rynku pracy.
Nowe przepisy dotyczące urlopu tacierzyńskiego w 2026 roku
W 2026 roku planowane są zmiany dotyczące urlopu tacierzyńskiego, które mogą wpłynąć na jego długość oraz zasady przyznawania. Celem tych przepisów jest większa elastyczność w organizowaniu urlopów rodzicielskich, aby lepiej odpowiadały one potrzebom współczesnych rodzin.
Zgodnie z nowymi regulacjami, urlop rodzicielski zostanie wydłużony o dodatkowe 9 tygodni, które będą przeznaczone wyłącznie dla ojców. Nie będzie możliwości przekazania ich matkom. Dzięki temu ojcowie będą mieli większą szansę na aktywne uczestnictwo w opiece nad dzieckiem, co przyczyni się do promowania równouprawnienia w sferze zawodowej.
Przepisy te mają na celu zwiększenie zaangażowania ojców w życie rodzinne oraz wyrównanie szans obu rodziców na rozwój kariery. Nowe regulacje mogą wspierać sprawiedliwszy podział obowiązków związanych z opieką nad dzieckiem i przyczynić się do zapewnienia rodzinom większej stabilności finansowej.
źródła:
- [1] https://gospodarka.dziennik.pl/praca/artykuly/9467121,urlop-tacierzynski-i-urlop-ojcowski-w-2026-r-to-nie-to-samo-czym-sie-roznia.html
- [2] https://www.randstad.pl/strefa-pracownika/praca-na-co-dzien/urlop-tacierzynski-a-ojcowski-jakie-sa-podstawowe-roznice/
- [3] https://interviewme.pl/blog/urlop-tacierzynski
- [4] https://poradnikprzedsiebiorcy.pl/-urlop-tacierzynski-a-urlop-ojcowski-jak-je-odroznic
- [5] https://inewi.pl/blog/urlopy-przyslugujace-ojcom-w-2024-roku-co-mowi-kodeks-pracy
- [6] https://kadromierz.pl/blog/urlop-ojcowski-prawa-przysluguja-ojcu/
- [7] https://www.livecareer.pl/prawo-pracy/urlop-ojcowski
- [8] https://www.pbkm.pl/pregnancy-zone-2/kalendarz-ciazy/urlop-tacierzynski-ile-trwa
- [9] https://gospodarka.dziennik.pl/praca/artykuly/9467121,urlop-tacierzynski-i-urlop-ojcowski-w-2026-r-to-nie-to-samo-czym-sie-roznia.html
- [10] https://www.randstad.pl/strefa-pracownika/praca-na-co-dzien/urlop-tacierzynski-a-ojcowski-jakie-sa-podstawowe-roznice/
- [11] https://interviewme.pl/blog/urlop-tacierzynski
